Elde egzama kuruluk ve kaşıntıyla ortaya çıkan; ciltte kızarıklık, pullanma gibi sorunlar oluşturan dermatolojik bir rahatsızlıktır. Atopik dermatit olarak da bilinen bu hastalık yatıştırıcı tedaviler uygulanmadığı takdirde tekrarlayabilmektedir. Estetik, sosyal ve fiziksel açıdan pek çok probleme yol açabilmektedir.
Elde egzama kronik sebeplerle ortaya çıkabileceği gibi sabun, deterjan gibi alerjen maddelerin tetiklemesi sonucu ya da soğuk ve kuru hava gibi çevresel etmenlere bağlı olarak da oluşabilir. Sert kimyasallar içeren ürünler kullanmamak ve cildi düzenli bir şekilde nemlendirmek egzama oluşumunu önlemeye yardımcı olabilir. Bunun yanı sıra stres de egzamayı tetikleyen en önemli unsurlardan biri kabul edilmektedir.
Elde Egzama Nasıl Geçer?
Eller, en çok kullanılan organlardan biri olmasının yanında en göz önündeki organlardan da biridir. Bu nedenle pek çok insan ellerinde ortaya çıkan egzamayı bir an önce tedavi etmek için çare aramaktadır. Eldeki egzamaya ne iyi gelir sorusunun yanıtı ise oldukça basittir. Öncelikle alerjen maddenin kullanımını derhal kesmek gerekir. Özellikle kolonya ve dezenfektan kullanımını azaltmak ve cilt bariyerini tahriş etmekten kaçınmak büyük önem taşımaktadır. Bunun yanı sıra hekim tavsiyesiyle kortikosteroid içeren kremler ve kaşıntıyı hafifletmek için antihistaminik ilaçlar kullanmak egzamaya bağlı şikayetlerin giderilmesinde önemli rol oynar.
Ellerde ortaya çıkan en yaygın dermatit belirtileri ise şunlardır:
- Kaşıntı,
- Kuruluk ve çatlama,
- Ciltte hassasiyet ve kızarıklık,
- Kabuklanma veya şişlik,
- Sulu kabarcıklar ve yaralar.
Peki, eldeki egzama neden olur?
En sık karşılaşılan egzama türlerinden biri de el egzamasıdır. Soğuk ve kuru hava, elleri çok sık yıkamak, sabun ve deterjanlar, kozmetik ürünler, gıda alerjileri, bağışıklık sisteminin düşmesi, toz, küf ve polenler, genetik nedenler ve staphylococcus aureus adı verilen bir bakteri ellerde egzamaya yol açabilir.
Egzamaya karşı alınabilecek önlemler de mevcuttur. Her şeyden önce egzamaya yol açabilecek bazı alışkanlıklardan vazgeçmek gerekir. Cilt dokusunu irrite edecek davranışların tekrarlanmaması önemlidir. Bununla birlikte özellikle strese bağlı egzama belirtilerinin hafifletilmesi için stres faktörlerinin ortadan kaldırılması şarttır. Aksi halde sık tekrarlayan ve zor iyileşen vakalar gözlenebilir.
Bunlara ek olarak egzamaya karşı alınabilecek önlemleri şu şekilde sıralayabiliriz:
- Bol su tüketmek,
- Cildi düzenli bir şekilde nemlendirmek,
- Cilt bariyerini tahrip edecek kozmetik ürünlerden kaçınmak,
- Temizlik yaparken eldiven kullanmak,
- Sağlıklı beslenmek,
- Bağışıklık sistemini güçlendirmek.
Elde Egzama Neden Olur?
Elde egzama nedeni cildin hangi maddeyle temas ettiğine, kişinin cilt yapısına ve günlük alışkanlıklarına göre değişebilir. Eller gün içinde su, sabun, deterjan, dezenfektan, temizlik ürünleri, kozmetik içerikler ve farklı yüzeylerle sık temas ettiği için cilt bariyeri kolayca zayıflayabilir. Bariyer yapısı bozulduğunda cilt nemini daha hızlı kaybeder; kuruluk, kızarıklık ve kaşıntı gibi egzama belirtileri ortaya çıkabilir. Bu nedenle el egzaması yalnızca alerjik nedenlerle değil, tekrarlayan tahriş sonucunda da gelişebilir.
El egzamasına zemin hazırlayan başlıca durumlar şunlardır:
- Elleri çok sık yıkamak ve sıcak su kullanmak
- Deterjan, çamaşır suyu, çözücü veya kimyasal ürünlerle temas etmek
- Kolonya ve dezenfektanı yoğun şekilde kullanmak
- Eldiven içinde uzun süre terleme yaşamak
- Soğuk ve kuru havaya sık maruz kalmak
- Metal, lateks, boya, parfüm veya koruyucu maddelere karşı alerjik reaksiyon gelişmesi
- Atopik cilt yapısına veya ailede alerjik hastalık öyküsüne sahip olmak
Bazı meslek gruplarında el egzaması daha sık görülebilir. Sağlık çalışanları, kuaförler, temizlik personelleri, gıda sektörü çalışanları ve kimyasal ürünlerle temas eden kişiler risk grubunda yer alabilir. Nedeni doğru belirlemek tedavi planı için önemlidir; çünkü tahrişe bağlı egzama ile alerjik kontakt egzama aynı şekilde yönetilmeyebilir.
Elde Egzama Belirtileri
Elde egzama belirtileri, egzamanın akut ya da kronik olmasına göre farklı görünümlerle ortaya çıkabilir. İlk dönemde kızarıklık, kaşıntı, yanma ve hassasiyet daha belirginken, uzun süren vakalarda ciltte kalınlaşma, çatlama ve pullanma görülebilir. Belirtiler parmak aralarında, avuç içinde, el sırtında, parmak uçlarında veya tırnak çevresinde yoğunlaşabilir. Bazı kişilerde şikayetler yalnızca kuruluk şeklinde başlarken, bazı kişilerde su dolu küçük kabarcıklar ve ağrılı çatlaklar gelişebilir.
Elde egzamada sık görülen belirtiler şunlardır:
- Ciltte kuruluk ve gerginlik hissi
- Kızarıklık ve bölgesel ısı artışı
- Kaşıntı, yanma veya batma hissi
- Parmak aralarında ve el sırtında pullanma
- Deride çatlama, kanama veya kabuklanma
- Küçük su kabarcıkları ve hassasiyet
- Uzun süren vakalarda ciltte kalınlaşma ve sertleşme
El egzaması günlük işleri zorlaştırabilir. Suya temas, sabun kullanımı, temizlik yapmak veya eldiven takmak şikayetleri artırabilir. Belirtiler mantar enfeksiyonu, sedef hastalığı, uyuz, alerjik reaksiyonlar veya farklı dermatolojik hastalıklarla karışabilir. Bu nedenle elde geçmeyen, tekrarlayan, yayılan ya da yara haline gelen döküntülerde dermatolog muayenesi gerekir. Doğru tanı konulduğunda hem belirtileri azaltmaya hem de tekrarları önlemeye yönelik daha etkili bir bakım ve tedavi planı oluşturulabilir.
El Egzaması Bulaşıcı mıdır?
En çok merak edilen sorulardan biri de egzamanın bulaşıcı olup olmadığıdır. Hayır. Egzama bulaşıcı bir hastalık değildir. Temas egzaması olarak da bilinen kontakt dermatit dış etkenlerin (kimyasal ve fiziksel uyaranların) deriye temas etmesi sonucu ortaya çıkan bir egzama türüdür. Egzamanın kişiden kişiye bulaşması söz konusu değildir. Fakat derideki mantar enfeksiyonu görünüş itibariyle egzama ile karıştırılabilir. Mantar enfeksiyonu, Candida adı verilen bir mantarın neden olduğu bulaşıcı bir hastalık iken egzama derinin dış etkenlere karşı verdiği bir tepkidir. Egzamayı mantar enfeksiyonundan ayırt edebilmek için hekime başvurmak elzemdir.
En yaygın diğer egzama türleri ise şunlardır:
Kulak egzaması olarak da bilinir ve daha çok cildin yağlı bölgelerinde kaşıntı, kızarıklık, kabuklanma gibi şikayetlerle ortaya çıkar.
Yaşlanmaya bağlı cilt dokusunda kuruluğun ortaya çıkması sonucu görülen bir egzama türüdür. Deride çatlak ve döküntülere neden olur.
Halk arasında sulu egzama olarak bilinen türdür. Madeni para büyüklüğünde ortaya çıkabilen kaşıntılı lezyonlardır. Kabarcık, sızıntı ve kabuklanmalar görülebilir.
Ayakta çalışanlarda ve doğum yapmış kadınlarda daha sık görülen bu egzama türü bacaklarda kuruluk, kaşıntı, su toplaması gibi belirtiler gösterebilir.
Egzama tanısı mutlaka klinik muayene ile konulmalıdır. Egzamanın türünü belirlemek için de bir hekime başvurmak ve buna uygun tedaviyi planlamak gerekir. Özellikle eldeki egzama tedavi edilmediği takdirde açık yaraya dönüşebilir ve enfeksiyon riski gelişebilir. Bu durum günlük rutinleri aksatan ve iyileşmeyi geciktiren olumsuzluklara yol açabilir.
Uzman Doktor Melek Nagehan Saniç, alanında deneyimli bir hekimdir. Egzama tanı ve tedavisi için bizi hemen arayarak randevu oluşturabilirsiniz.